SPRAWOZDANIE

 

SPRAWOZDANIE

z

I edycji konferencji naukowej z cyklu CYFROWA PRZESZŁOŚĆ

Metody komputerowe w archeologii

Warszawa, 7-8 maj 2010 r.

 

W dniach 7-8 maja 2009 r. w Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w  Warszawie (Aula im. Roberta Schumana) przy ul. Wóycickiego 1/3 odbyła się międzynarodowa, interdyscyplinarna konferencja naukowa zatytułowana “Cyfrowa przeszłość – metody komputerowe w archeologii” zorganizowana przez Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego (Instytut Archeologii, Wydział Nauk Historycznych i Społecznych). Konferencja ma charakter cykliczn, skupiając się tematycznie wokół zagadnień dotyczących zastosowania technologii cyfrowych w dyscyplinach oraz dziedzinach powiązanych z badaniem, ochroną, zarządzaniem i konserwacją zasobów dziedzictwa kulturowego. Celem konferencji jest przede wszystkim wymiana poglądów, wiedzy i doświadczeń z zakresu stosowania nowych technologii cyfrowych w dyscyplinach i naukach o przeszłości, zabytkach oraz dyscyplinach z pogranicza ochrony i konserwatorstwa zabytków, jak również propagowanie stosowania nowych technologii i upowszechniania wyników dotychczasowych badań. Ponadto celem konferencji jest stworzenie platformy do debaty nad ww. zagadnieniami oraz integracja środowiska naukowego w odniesieniu do stosowania nowych technologii w pracach i badaniach związanych z dziedzictwem kulturowym.
 Tytułowa “cyfrowa przeszłość” jest metaforą, która stara się uchwycić jedno z wielu oblicz przeszłości we współczesnym świecie. To werbalne połączenie najnowszych technologii z przedmiotem badań wielu dziedzin i dyscyplin, do których kierowana jest konferencja. Przeszłość sama w sobie nie jest obecna, jest jednak badana i prezentowana za pośrednictwem różnorodnych metod i środków wyrazu, w tym za pośrednictwem języka czy cyfrowych technik.
 Pierwsza edycja konferencji skupiła się wokół zagadnienia “metod komputerowych w archeologii”. Uczestnicy konferencji/prelegenci w swych wystąpieniach zaprezentowali: doświadczenia archeologów w tym zakresie, efekty włączenia aplikacji komputrerowych do badań przeszłości, jak również do działań związanych z ochroną i konserwacją zabytków. Spotkanie pozwoliło również zapoznać się z udziałem polskich ośrodków naukowo-badawczych oraz ich przedstawicieli w projektach międzynarodowych. Zastosowanie nowoczesnych technologii w naukach o przeszłości skłoniło również przedstawicieli dyscyplin pokrewnych do podzielenia się własnymi doświadczeniami oraz sugestiami na tym polu. Konferencja to również wyraz refleksyjnego spojrzenia na temat ze strony środowiska naukowo-badawczego. Kolejnym elelmentem, który stanowił realizację postawionych konferencji celów były wystąpienia podejmujące problematykę dydaktyki w zakresie nowych technologii.
 
 Konferencja pod honorowym patronatem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Profesor dr hab. Barbary Kudryckiej, Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika oraz Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiegow w Warszawie Ks. Profesora dr hab. Ryszarda Rumianka.

 Patronat medialny nad konferencją objeły: serwis internetowy “Nauka w Polsce”1, magazyn geoinformacyjny “GEODETA”2 wraz z portalem internetowym magazynu “GEOFORUM”3 oraz czasopismo “Spotkania z Zabytkami”4.
 Sponsorem strategicznym konferencji w 2009 r. było ESRI Polska, wyłączny polski dystrybutor oprogramowania GIS firmy ESRI5.
 Pozostali sponsorzy: TPI (Towarzystwo Przedsięwzięć Inwestycyjnych) – dostawca nowoczesnych technologii pomiarowych dla geodezji, budownictwa, drogownictwa i przemysłu6; DEPHOS - firma zajmująca się tworzeniem i wdrażaniem Systemu Fotogrametrii Cyfrowej oraz usługami fotogrametrycznymi (członek CIPA Heritage Documentation (The International Committee for Architectural Photogrammetry) i Europa Nostra)7; Laser – 3D Jacek Krawiec8.
 Komitet organizacyjny konferencji: (przewodniczący) dr Rafał Zapłata (Instytut Archeologii UKSW), prof. UKSW dr hab. Zbigniew Kobyliński (Instytut Archeologii UKSW), mgr Małgorzata Napierkowska (Centrum Systemów Informatycznych UKSW).
 W konferencji m.in. udział wzięli: Jego Magnificencja Prorektor Unwiersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Ks. prof. dr hab. Henryk Skorowski oraz  przedstawiciel Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika, Geodeta Województwa Mazowieckiego - Dyrektor Biura Geodety Województwa Mazowieckiego w Warszawie Krzysztof Mączewski, Dziekan Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych Prof. UKSW ks. dr hab. Jarosław Koral, Przezes Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, a zarazem Dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Prof. UKSW dr hab. Zbigniew Kobyliński, Prof. dr hab. Maria Miśkiewicz długoletni pracownik, a zarazem inicjatorka studiów archeologicznych w Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Swoją obecnością uczestników oraz organizatorów konferencji zaszczycił zaproszony Prof. dr hab. Stanisław Tabaczyński z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie.
  Pośród uczestników konferencji, zaproszonych gości znaleźli się m.in.: przedstawiciele muzeów, ośrodków konserwatorskich, urzędów ochrony zabytków, uczelni wyższych oraz firm prywatnych. Konferencja cieszyła się również dużym zainteresowaniem ze strony studentek i stutentów.
 
 Dwudniowa konferencja składała się z sześciu sesji głównych oraz sesji posterowej. Obrady skupiały się wokół następujących bloków tematycznych, stanowiących odrębne sesje lub części poszczególnych sesji: GIS (Systemy Informacji Geograficznej), Internet i E-Learning, dokumentacja i metodyka, bazy danych, skaning, wirtualna rzeczywistość oraz historia, teoria i rekonstrukcja.
 W ramach sesji otwierającej, prowadzonej przez Prof. dr hab. Marię Miśkiewicz, uczestników konferencji powitał Dziekan Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych UKSW Ks. prof. UKSW Jarosław Koral, natomiast oficjalnego otwarcia dokonał Jego Magnificencja Prorektor UKSW Ks. Prof. ar hab. Henryk Skorowski, a swym wystąpieniem “Usługi dla obywateli – cyfrowa przyszłość mazowsza” zaszczycił słuchaczy przedstawiciel Marszałak Województwa Mazowieckiego Adama Struzika Geodeta Województaw Mazowieckiego Krzysztof Mączewski.
 W drugiej części sesji otwierającej głos zabrali: dr Rafał Zapłata (Instytut Archeologii UKSW) - “Wprowadzenie w tematykę konferencji”; prof. UKSW dr hab. Zbigniew Kobyliński (Instytut Archeologii UKSW) - “Metody komputerowe w archeologii polskiej: wspomnienia z pola walki”; prof. UAM dr hab. Danuta Minta-Tworzowska (Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) - “Sformalizowane obrazy przeszłości – za i przeciw w perspektywie archeologicznej”; mgr Robert Żukowski (IAiE PAN Warszawa), (współautor wystąpienia prof. dr hab. Przemysław Urbańczyk (IAiE PAN Warszawa)) - “Zautomatyzowany system dokumentacji terenowej”; mgr Andrzej Gołembnik (Zespół Archeologiczno-Konserwatorski w Ostrówku) - “Podstawy metodyczne zastosowania nowoczesnych technologii w archeologii”; mgr Agnieszka Jaskanis (Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie) - “Zarządzanie bazami danych o zbiorach archeologicznych w muzeum” oraz dr Andrzej Prinke (Muzeum Archeologiczne w Poznaniu) - “Cyberprzestrzeń – nowe środowisko współpracy archeologów. Dziesięć lat doświadczeń Muzeum Archeologicznego w realizacji projektów europejskich”.
 Druga sesja, prowadzona przez Prof. UAM dr hab. Danutę Minta-Tworzowską z Instytutu Prahistorii Uniwersytetut im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, była tematycznie związana z Systemami Informacji Geograficznej oraz analizami przestrzennymi, w której udział wzięli: mgr inż. Piotr Kaczmarek (ESRI Polska/Warszawa) - “GIS i archeologia – co nas łączy?”; prof. UAM dr hab. Włodzimierz Rączkowski (Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), mgr Wojciech Mania (Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych, Uniwersytet  im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), mgr Lidia Żuk (Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) - “Archeolog w Gąszczu Informacji przeStrzennej”; dr Przemysław Krajewski (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Szczeciński) - “GIS a studia osadnicze – możliwości i ograniczenia”; Marta Chmiel (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Szczeciński) - “Archeologia lotnicza, GPS, GIS – perspektywy systemu łączonego w nauce i dydaktyce” oraz mgr Dariusz Bobak (Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego, Rzeszów), dr Marta Połtowicz-Bobak (Instytut Archeologii, Uniwersytet Rzeszowski) - “Zastosowanie algebry map w analizie rozrzutu artefaktów krzemiennych na przykładzie mezolitycznego stanowiska Otmuchów 28”.
 W trzeciej sesji, której przewodniczył dr Rafał Zapłata, zdominowanej przez tematykę trójwymiarowego skaningu referaty przedstawili: mgr inż. Przemysław Wibik (TPI Warszawa) - “Nowoczesne technologie obrazowania przestrzeni”; prof. dr hab. inż. Jerzy Sobczak (Instytut Odlewnictwa, Kraków), dr inż. Jacek Krokosz (Instytut Odlewnictwa, Kraków), mgr inż. Andrzej Gil (Instytut Odlewnictwa, Kraków) - “Wykorzystanie skanera 3D do digitalizacji obiektów archeologicznych”; mgr Łukasz Porzuczek (Proton-Archeo Łukasz Porzuczek, Krzeszowice) - “Nieinwazyjne badania archeologiczne w połączeniu z numerycznymi modelami terenu wysokiej dokładności i skanami 3D”; Łukasz Uchański (Katedra Teledetekcji i Fotogrametrii, Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji, Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego, Warszawa) - “Technologiczne aspekty inwentaryzacji obiektów zabytkowych służącej do celów konserwatorskich przy użyciu naziemnego skaningu laserowego”; mgr Eryk Bunsch (Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa), dr inż. Robert Sitnik (Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa) - “Skanowanie trójwymiarowe, jako wiarygodna technika dokumentacyjna – podstawowe założenia metodologiczne” oraz dr inż. arch. Jacek Kościuk (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Technik, Politechnika Wrocławska) - “Skanowanie 3D w dokumentacji i badaniach zabytków architektury”.
 Sesja czwarta, pod przewodnictwem prof. UAM dra hab. Włodzimierza Rączkowskiego z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, rozpoczynająca drugi dzień obrad, związana był tematycznie m.in. z Internetem jako sposobem unowocześnienia publikacji, sieciowymi rozwiązaniami dla dydaktyki oraz wirualnym muzeum - głos zabrali: mgr Andrzej Gołembnik (Zespół Archeologiczno-Konserwatorski w Ostrówku) - “Strona www platformą nowoczesnej publikacji wyników badań archeologicznych”; dr Jacek Marciniak (Zakład Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji, Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań) - “Rozwiązania technologiczne w procesie kształcenia na odległość w archeologii. Przypadek kursu zdalnego, „Dziedzictwo archeologiczne we współczesnej Europie””; prof. UAM dr hab. Arkadiusz Marciniak (Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań), dr Jacek Marciniak (Zakład Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji, Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań) - “Metodologia kształcenia na odległość w archeologii. Doświadczenia z pracy w kursie zdalnym „Dziedzictwo archeologiczne we współczesnej Europie”; prof. UAM dr hab. Arkadiusz Marciniak (Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań), mgr Dariusz Błaszczyk ((Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań) - “Treści kształcenia i zasady ich opracowania na potrzeby
kursu zdalnego „Dziedzictwo archeologiczne we współczesnej Europie”; mgr Wiesław Małkowski (Pracownia Badań Archeologiczych w Libii – Ptolemais, Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski) - “Model numeryczny antycznego Ptolemais”; prof. UW dr hab. Aleksander Bursche (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski), dr Roksana Chowaniec (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski) - “Wirtualna podróż po osadzie kultury łużyckiej w Biskupinie”, czyli o zastosowaniu animacji komputerowych w edukacji i
popularyzacji archeologii”; dr Núria Serrat Antolí (Departamento de Didáctica y Organización Educativa, Facultad de Pedagogía, Universidad de Barcelona, Hiszpania) - “Virtual Museums as a Teaching Strategy for Heritage Learning” oraz prof dr. inż. hab. Stanisław Rzadkosz (Katedra Tworzyw Formierskich, Technologii Formy i Odlewnictwa Metali Nieżelaznych, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica, Kraków), dr inż. Jacek Krokosz (Instytut Odlewnictwa, Kraków), dr inż Robert Sałat - “Możliwości klasyfikacji składu chemicznego odlewów z epoki brązu z wykorzystaniem sztucznej sieci neuronowej "Odwzorowania Sammona"”.
 W sesji piątej pod przewodnictwem Michała Grabowskiego z Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie (Dział Strategii Ochrony Zabytków, Pracownia Archeologii Ratowniczej) wystąpili: prof dr. inż. hab. Stanisław Rzadkosz (Katedra Tworzyw Formierskich, Technologii Formy i Odlewnictwa Metali Nieżelaznych, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica, Kraków), dr inż. Jacek Krokosz (Instytut Odlewnictwa, Kraków) - “Próba odtworzenia pierwotnych paramatrów odlewania dla odlewu z epoki brązu z wykorzystaniem oprogramowania MAGMAsoft”; dr Leszek Gawrysiak (Pracownia GIS, Instytut Nauk o Ziemi, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin), dr Jan Reder (Pracownia GIS, Instytut Nauk o Ziemi, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin) - “Zastosowanie GIS do opracowanie bazy danych archeologicznych i analiz sieci osadniczych w dorzeczu Wolicy (Wyżyna Lubelska)”; mgr Anna Mikołajczyk (Studia Doktoranckie Nauk o Kulturze, Instytut Archeologii, Uniwersytet Wrocławski) - “Przestrzeń jako przedmiot kształtowania i użytkowania. Modele eksploatacji środowiska w dorzeczu Małej Ślęzy w oparciu o GIS” oraz dr Rafał Zapłata (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa) - “GIS w badaniach archeologicznych - modelowanie relacji między człowiekiem a otoczeniem”.
 W ostatniej sesji (szóstej), pod przewodnictwem prof. UKSW dra hab. Zbigniewa Kobylińskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie referaty zaprezentowali: dr inż. Beata Miazga (Instytut Archeologii, Uniwersytet Wrocławski), mgr inż. Bogdan Miazga (Instytut Archeologii, Uniwersytet Wrocławski) - “Open source'owe narzędzia dla archeologii – GIMP”; mgr Jacek Herold (Fichtner&Herold S.C., Wrocław), dr Andrzej Wiśniewski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Wrocławski), dr Bernadeta Kufel  (Instytut Archeologii, Uniwersytet Wrocławski) - “Nowa baza danych dla analiz kamiennych artefaktów paleolitycznych”; mgr Małgorzata Markiewicz (Instytut Archeologii i Etnologii, Polska Akademia Nauk, Oddz./Wrocław) - “Cyfrowe techniki dokumentacji zabytków ruchomych na przykładzie halsztackiej ceramiki malowanej z Domasławia, gm. Kobierzyce”; mgr Aneta Buchner (Instytut Archeologii i Etnologii, Polska Akademia Nauk, Oddz./Wrocław) - “System dokumentacji i archiwizacji źródeł archeologicznych pochodzących z badań ratowniczych na opolskim i wrocławskim odcinku autostrady A-4 oraz Obwodnicy Wrocławia”; Rafa Janicki (Instytut Archeologii, Uniwersytet Rzeszowski) - “Cyfrowa ilustracja i dokumentacja ruchomych zabytków archeologicznych z zastosowaniem fotogrametrii i programów grafiki rastrowej” oraz dr Micha Pawleta (Instytut Prahistorii, uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań), dr Rafał Zapłata (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa) - “Obrazowanie przeszłości w świetle nowych mediów”.
 Podczas trwania konferencji w sesji posterowej udział wzięła mgr Aleksandra Wilgocka (Muzeum Historii Szczecina, Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie) - “GIS i perspektywa fenomenologiczna w opisie przestrzeni średniowiecznego grodu Szczecińskiego”.

 Zamykająca konferencję ogólna dyskusja, jak również dyskusje w trakcie dwóch dni obrad wyraźnie podkreśliły otwrcie środowisk naukowo-badawczych, konserwatorskich oraz dydaktycznych na włączenie do warsztatu badawczego najnowszych technologii. Liczne wypowiedzi skłaniały się również ku swtierdzeniom o znaczącym niedoborze zarówno sprzętowym, jak i kadrowych w naukach o przeszłości i dyscyplinach z pogranicza konserwacji i ochrony zabytków. Obrady poza prezentacją wyników badań powiązanych z aplikacją nowych technologii cyfrowych, sposobem wykorzystywania tych narzędzi w pracy naukowo-badawczej i konserwatorskiej, pozwoliły również na zapoznanie się z propozycjami n wytyczenia przyszłych kierunków badań i sposobów aplikowania nowych technologii. Obok prezentacji zagadnień związanych z warsztatem badawczym uczestnicy konferencji mieli również możliwość zapoznania się z najnowszymi projektami, które sięgają po nowe technologie w celu popularyzacji wiedzy o przeszłości oraz prezentacji wyników badań. Innym realizującym się podczas trwania obrad celem konferencji, było podkreślenie roli dialogu oraz współpracy między przedstawicielami środowisk konserwatorskich i naukowo-badawczych a przedstawicielami producentów i dystrybutorów nowoczesnych technologii. Pod tytm kątem konferencja stała się miejscem, które może zainteresować producentów sprzętu i oprogramowania, zwłaszcza tych dla których nauki o przeszłości oraz działania z zakresu ochrony i konserwacji zabytków są nieznanym dotąd potencjałem i szansą na poszerzenie działalności. Na uwagę zasługują również wystąpienia prezentujące współpracę między specjalistami z zakresu nowych technologii cyfrowych a archeologami. Swego rodzaju dopełnieniem przekrojowego zaprezentowania wzajemnych oddziaływań między naukami o przeszłości i dyscyplinami z pogranicza konserwacji zabytków a nowymi technologiami były m.in. wystąpienia omawiające projekt e-learningowy.
 Konferencja odbyła się przy silnym wsparciu i pomocy Koła Naukowego Studentów Archeologii UKSW.

 Organizatorzy - Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Nauk Historycznych i Spoełcznych UKSW oraz Instytut Archeologii UKSW dziękują wszystkim uczestnikom za przybycie i  zapraszają do udziału w kolejnej edycji w 2010 roku.

Rafał Zapłata
Instytut Archeologii UKSW
Warszawa

SPRAWOZDANIE - pdf

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
aula_schumana.jpg
eksploracja.jpg
ilza_ruiny_zamku.jpg
Copyright 2017 www.cyfrowaprzeszlosc2009.uksw.edu.pl.